साहित्यिक मिसनप्वाइन्ट र डोलेश्वर यात्रा

जितेन्द्र रसिक


श्रावण महिनाको अन्तिम शनिवारको कुरा हो २७ गते नै अफिसियल काम लिएर पोखरा जानुपर्ने थियो । २६ गते साँझ, अचानक, पोखराको कार्यक्रम पोस्टेड् भयो भन्ने जानकारी पाउन साथ साथीहरु मध्ये म नै पहिले खुसीले उफ्रेको थिएँ ।

फेरी फोन को घण्टिले मेरो यात्रामा अवरोध सृजना गर्ने अद्दि कस्न थाल्यो । सिन्धुपाल्चोकको फोन थियो । नेवार समुदायमा जनै पुर्णिमा र गाईजात्रा अत्यन्तै लोकप्रिय र शोक निधान पर्व हो । मलाई सिन्धुपाल्चोक नगै नहुने वातावरण सृजना हुन थाल्यो । मैले जिवनमा पहिलो पटक आफ्नैलाई ढाँटें कि म अफिसियल काम मा पोखरामै छु  भनेर । किनकी कार्यक्रमको संयोजक स्वयं भएकोले पनि कार्यक्रम भन्दा टाढा रहन सक्दिनथें । केदारनाथको शिर मानिने डोलेश्वर महाँदेवको दर्शन गर्न विशेष महत्वका साथ  भक्तजनहरु सिपाडोलको उकालो चढ्दै त्यहाँ पुग्छन् । तर म भने धार्मिक स्थल डोलेश्वर महादेवको दर्शन  र साहित्यिक कार्यक्रम संयोजन दुबै लक्ष्यका साथ त्यहाँ पुगें । भक्तपुर साहित्यिक समाजको आयोजनामा घुमन्ते सहित्यिक शृङ्खला भाग दुइको पाँचौं शृङ्खला केदारनाथको शिरमै गर्ने आयोजकको निर्णय थियो ।

कार्यक्रम स्थलमा पुग्नु अगावै सुर्यविनायकमा विभिन्न साहित्यिक समाज र आसपासका जिल्लाहरु बाट स्रस्ताहरु उपस्थिती भैसकेका थिए । केहि दिन अगाडि कार्यक्रम मा उपस्थिीती हुने प्रतिवद्धता जाहेर गरेका सहृद्धय  मित्र न्युज अपडेट साप्ताहिक तथा राजधानी दैनिकका सम्पादक रमेस दनेखु को खोजिमा नयनहरु भौतारिए । सधैंजसो व्यस्त हुने उहाँको दैनिकी सँग चिरपरिचित छु म । भक्तपुरको पत्रकारिता जगतमा महत्वपुर्ण उनको योगदानले म सधैं सधैं पुलकित हुने गरेको छु । भक्तपुरमा पत्रकारिता जगत  स्वतन्त्र र निष्पक्ष तरिकाले अगाडि बढाउन चाहने एक होनहार पत्रकार दनेखु को व्यस्तता  आँखा भरी सल्वलाएपछि स्वयं मुक भएँ । कार्यक्रममा उपस्थिती हुन नसक्नु उनको कार्य व्यस्तता हो भन्ने म जानकारमा थिएँ । त्यसैले न्यूज अपडेट साप्ताहिककोे प्रतिनिधित्व पनि स्वयं आफैले गरें । त्यतिकैमा मोवाइलको घण्टिले ध्यानाकर्षण ग¥यो । कवि चन्द्रप्रसाद न्यौपाने ले गरेका रहेछन् । उनलाई सुर्यविनायकमा अध्यक्ष प्रभाकर असिमलाई भेट्न र स्थानको जानकारी दिएँ । ६ साहित्यिक संस्था हरु क्रमस ज्योती साहित्य प्रतिष्ठान काठमाडौं,अनामण्डली काठमाडौं, जुनकिरी साहित्य समाज काभे्र, कलम साहित्य समाज काभ्रे,रचनात्मक साहित्य समाज भक्तपुर, र भक्तपुर साहित्यिक समाज समाहित सो कार्यक्रममा पचासौं भन्दा बढि स्रस्ताहरुको उपस्थिती ले छुट्टै रौनकता थपिरहेको थियो । सिपाडोल वसपार्क सम्मको यात्रा पछि, कवि श्याम गैडा लोक गायक बुद्धिकृष्ण लामिछाने लगायतका का स्रस्ताहरु घाँसै कात्ने खुर्केर र पिधींमा बसेर मेरै बाटो हेरेर मेरी आमा रुदै हुन् मलाई सम्झेर गाउँदा गाउँदै अगाडि बढ्दा एकजना वटुवाले ठट्टा गरे तपाईहरुको आमा त हैन डोलेश्वर महाँदेव चाहिं पर्खाइमा रोएर बसेको होला । पुरै वातावरण हाँसोमा गुञ्जियो । गीत गाउँदै सुन्दै पसिना पुछ्दै उकालो लाग्यौं । यात्रामा कतै कतै भक्तजनहरुलाई हामीले पनि साथ दियौं त कतिपय ठाउँमा उनीहरुले पनि साथ दिए ।  सवारीसाधनमा दर्शनको लागि जाने भक्तजनहरु जगाती को बाटो हुँदै मन्दिर पुग्न सजिलो छ । तर काठमाडौं बाट समाजको निम्तो स्विकारेर डोलेश्वर मा कविता दर्शन गर्न आएका ज्योती साहित्यिक प्रतिष्ठानका अध्यक्ष मनिराज सिंह र सचिव  कमला रिसाल ज्योती भने सुर्यविनायक बाट बसलाई पच्छ्याएर आउँदा आउँर्दै बाटो नै भुलेर साँगा पुगेछन् । फोन सम्पर्क पछि मात्र पुनः लोकेसन पहिल्याएर अनामण्डलीका सुरेस जी र रुपक अलङ्कारलाई पच्छ्याउँदै सिपाडोल आइपुगेपछि हाँसोको फोहोरानै छुट्यो । कारण बुझ्दा त उस्तै गाडि देखेर पच्छ्याउँदा पच्छ्याउँदै झन्दै बनेपा पो पुगेछन् मणि दाजु । समाजका अध्यक्ष प्रभाकर असिम र काशीराम विरस पछिल्लो गाडीमा सर्जकहरुलाई यातायत व्यवस्थापनमा लागिरहे । उद्घोषक हरी छुँका र म  सर्जकहरुलाइृ लिएर उकाले लाग्दै थियौं  । देलेश्वर पर्यटकिय क्षेत्र भएकोले फुर्सद मिलाएर भक्तपुर आईपुगेका पर्यटकहरु पनि डोलेश्वर भ्रमणमा पुग्ने गरेका छन् । तर सोचे जति पर्यटकहरु डोलेश्वर भ्रमणमा नआएको स्थानियहरुको धारणाले सो क्षेत्र अति चित्ताकर्षक भएर पनि प्रचार प्रशारको कमीले पर्यटकहरुको उपस्थितीमा कमी भएको स्विकार्न सकिन्छ । केदारनाथको शिरोभागको रुपमा वर्तमान समयमा आएर प्रख्यात कमाइरहेको सिपाडोलको डोलेश्वर महाँदेवकोे छुट्टै पहिचान रहेको छ । राजा जर्ग ज्योति मल्ल ,भुपतिन्द्र मल्ल लगायत अरु विभिन्न दाताहरुको किर्ति रहेको पाइन्छ । नेपाल सम्वत ८५६ र ८५९ को दुई छुट्टा छुट्टै अभिलेखमा देखिएको एउटा नाम हो मनेहर सिंह भारो । उनले राखेको ति दुई किर्तिलाई अध्ययन गर्ने हो भने उनि डोलेश्वर महाँदेवको एक अनन्य व्यक्ति भएको पुष्ति भक्तपुरका  संस्कृतिविद्हरुले पुष्ति गरेका छन् । मपौ र दपौ को किम्वदन्ति अनुसार डोलेश्वर महाँदेवको २८८ किलो त्रिसुल नै अन्तिम किर्तिको रुपमा रहेको संस्कृतिविदहरुको धारणा रहेको छ । शान्त र मनोरम वातावरणमा उच्च स्थानमा रहेको डोलेश्वर महादेव अति आनान्दित स्थानका धार्मिाकस्थलको रुपमा  लिइन्छ । ति ठाउँमा कहिल्यै पनि बाहिरका स्रस्ताहरु आएर साहित्यिक कार्यक्रम गरेका छैनन् रे । त्यस विद्यालयका शिक्षिका उर्मिला थापाले कार्यक्रम सुरु हुनु अघि नै प्रसन्न भएर भने । आज हाम्रो विद्यालयमा पनि साहित्यिक कायृक्रम हुन लागेकोले शनिवार भए पनि विद्यालय आउन मन लागेको वताईन् । त्यहाँका साना साना नानीहरुमा पनि प्रतिभाका खानीनै रहेछन् । उनीहरुले त मुक्तक र चुत्कीला भनेर सबै सर्जकहरुलाई हँसाए । विश्वकै दसौं लहरमा परेको कृति चन्द्रयुगका स्रस्ता चन्द्र प्रसाद न्यौपाने पहिलो पल्ट भक्तपुरको कार्यक्रममा सहभागी भएका रहेछन । उनलाई भक्तपुर असाध्यै मन पर्ने शान्त र पर्यटकिय शहर भएको भन्दै बाटोमै छन्द कविता सृजना गरेर सुनाए । हामी सबै मन्त्र मुग्ध भयौं । भैरव अर्याललाई सम्झेको सो कार्यक्रम गाईजात्रा विशेशाङ्क भएकाले अधिकाास स्रस्ताहरुले नेपालको संविधान र नेताहरुको लाचारपिनलाई व्यङ्यका साथ गीत गाउँदा सबै जुरु जुरु उठेर नाचेका थिए । पुराना लोक गायक बुद्धिकृष्ण लामिछानेले बजारमा ल्याउनै लागेको लोकगीत पैसा ओ पैसा सुनाउँदै नाच्न थाले पछि स्रस्ताहरुले पनि उनलाई साथ दिए । त्यस पछि त के चाहियो सबैले तालमा ताल मिलाएर ताली ठोके । गायक लामिछाने भने मच्चि मच्चि नाचे बुढेसकालमा पनि उनको जोस जाँगरमा कुनै कमी नदेख्दा हामी सबै डङ्ग । त्यस पछि त के चाहियो समाजका अध्यक्षले पनि गजल गाएर उपस्थित सबैलाई मन्त्रमुग्ध पारे र करिव साढे चार वजे कार्यक्रम सकाएर सबै स्रस्ताहरुले पदमार्ग रोज्यौं मिठा मिठा गफ गर्दे गन्तव्य पहिल्याई रह्यौं । मिठा मिठा अनुभुतिहरु संगालेर । सबै कवि तथा स्रस्ताहरुले छुट्ने बेला पनि भन्दै थिए । कार्यक्रम अति रमाइलो र भ्रमण शैलीको भयो अर्को कार्यक्रम पनि यस्तै ठाउँ रोजेर गर्नुहोला है सर ! भन्दै बिडाइको हात हल्लाए । मैले पनि सो यात्रालाई उपलव्धिमुलक मानें । र मन मनै भनें भक्तपुर साँच्चै स्वर्गानुभुति  दिलाउने रमाइलो स्थान हो । जहाँ हरेक ठाउँको छुट्टा छुट्टै पहिचान र महत्व छ  ।