मनोज गजुरेलको खुस्किएछ ‘मगज’ !
कृष्ण अविरल
धेरैलाई थाहा हुनुपर्छ मनोज गजुरेल
चानचुने खुद्रा हाँस्य कलाकार होइनन् । हाँस्य लेखनदेखि प्रवर्द्धनमा समेत
लागेका यिनी सिस्नुपानीका अध्यक्ष लक्ष्मण गाम्नागेकै शब्दमा थोक-कलाकार
हुन् । ब्यङ्ग्य गरिएका पात्र -अर्थात् तपाईँले पात्रका अगाडि ‘कु’ पनि
थप्न सक्नुहुन्छ) हरुको दिमागमा रिसको पारो चढाइदिने झोक-कलाकार पनि हुन् ।
अनुहार बङ्ग्याएर र थेगो भट्याएर मान्छेलाई जबर्जस्ती हाँस्न बाध्य
पार्नेहरुको बाढी चलेको बेला हाँस्यसँगै बौद्धिक कुरा पस्किएर हृदयदेखि नै
हँसाउने यिनी जोक-कलाकार हुन् । हँसाउँदा हँसाउँदै लक्षित पात्रलाई
सिध्याइदिने यिनी शोक-कलाकार पनि हुन् ।
यिनको परिचयको अर्को पाटो पनि छ, अर्थात्
यिनको सिर्जनाको अर्को बाटो पनि छ । यिनी हाँस्यब्यङ्ग्य लेखनका समेत हस्ती
हुन् । ‘नवयुवा’ मासिक र ‘साप्ताहिक’ का लागि नियमित हाँस्य-झटारो हान्दै
आएका यिनका यसअघि ‘लुखास्त’ र ‘हनुम्यान’ नामका दुईटा कृति निस्केका छन् ।
अहिलेचाहिँ यिनले ‘मगज’ निकालेर उनका शुभचिन्तक-पंशंसकहरुका अगाडि साँच्चै
मजाले जिस्केका छन् ।
‘मगज’ भित्र निबन्ध पढ्दा मनोज गजुरेलको
मगज साँच्चै खुस्किएछ कि जस्तो लाग्छ । किनकि खुसी पारेर मन्त्री पद
पड्काउनु पर्ने बेलामा उनले हाम्रा देशका आदरणीय नेताहरुलाई आमचकारी
व्यङ्ग्य गरेका छन् । भन्न पाएँ भन्दैमा प्याच्च नभन्नू, बस्न पाएँ भन्दैमा
थ्याच्च नबस्नू भन्ने बुढापाकाको भनाइलाई उनले ठाडै उलंघन गरेका छन् । ढंग
पुर्याएर गरिएको व्यङ्ग्यले उनलाई कतार, साउदी, अमेरिका पुर्याए पनि
सिंहदरबार भित्रका घुम्ने कुर्सीमा नपुर्याउने पक्का छ ।
‘फसादग्रहण’ शीर्षकको पहिलो निबन्धमा उनले
मन्त्री पदको सपथग्रहणमा केही समययता देखिँदै आएको विकृतिलाई देखाउन
खोजेका छन् । भारतभक्तिको गाथा गाउनेहरुको कलंकित इतिहास लेखाउन खोजेका छन्
। शब्द प्रयोगको कला पनि बेजोड छ । यो हास्यब्यङ्ग्य पढिरहँदा लाग्यो,
दक्षिणी बोर्डरका सिपाहीले कुनै दिन मनोजलाई ब्ल्याकलिटमा राखेर बहराइच जान
पनि दिएनन् भने नौलो नमाने हुन्छ ।
‘टुपीवान स्वायत्त प्रदेश’मा उनले जातीय
स्वायत्त प्रदेश माग्ने नाममा देखिन थालेको विकृतिको खुला र जोडदार समर्थन
गरेका छन् । देशमा जाती जनजातिपिच्छे छुट्टाछुट्टै स्वायत्त प्रदेश बनाएर
नपुग्ने उनको माग छ । एकतामा अनेकता ल्याएपछि मात्रै संघीयता मौलाउने दावी
गर्दै उनले भनेका छन्, ‘झापा र मोरङ न लिम्बुवानमा मात्रै सीमित हुनसक्छ, न
त कोचिलामै कोचिएर बस्न सक्छ । सिंगो झापा जिल्लालाई आलुझैँ चाना बनाएर
दक्षिणतिर ‘राजवंशी विराज राज्य’ बनाउनु पर्छ भने उत्तरतिर ‘धिमाल खराँट
गणराज्य’ बनाउनु उपयुक्त देखिन्छ । कोशी किनारलाई कोचिला र मेची आसपासका
ठाउँलाई उखेलेर मेचिला प्रान्तको प्रस्ताव गर्न चाहन्छु ।’ मनोजले यो
निबन्धमा सातसयको हाराहारीमा जातीय राज्य र नौं सयजति प्रान्त बनाउनु पर्ने
आफ्नो अनुसन्धानले देखाएको दावी गरेका छन् ।
‘आन्तरिक पर्यटन’मा हामी नेपालीहरुको
दलबदल गर्ने प्रवृत्तिको अप्रेसन गरिएको छ भने ‘जीवनको फेसबुकीकरण’ हाम्रो
यान्त्रिकता र परनिर्भरताको खिल्ली उडाएर गर्नै नहुने काम गरिएको छ । मन
भुलाउने ठाउँ अन्त नपाइरहेका बेला मान्छेले बल्ल फेसबुक भेटेका छन्, आफ्नो
भँडास पोखेका छन् त्यसको पनि किन आरिस गर्नुपर्या होला मनोज गजुरेलले ?
अचम्म लागेर आउँछ ।
सुजाता म्यामसँग पहिला मनोजको लभ परेर
ट्रयाजेडी भा’को हो कि भन्ने आशंका यो ‘मगज’ले उमारेको छ । किनकि सुजाता
म्यामको प्रसंग निबन्धहरुमा पटकपटक आउँछ । ‘अराष्ट्रिय विभूति’ मा त उनले
सुजाता म्यामलाई नयाँ विभूति घोषणा गर्नुपर्ने समय सान्दर्भिक प्रस्ताव नै
राखेका छन् । ‘जनकपुरका हजार-पन्ध्र सय किलोमिटर दक्षिण अयोध्यामा सादी
रचिएकी सीताजस्तै दशौं हजार किलोमिटर टाढाको जर्मनीमा म्यारिज गरेकी
सुजाताचाहिँ किन राष्ट्रिय विभूति बन्न सक्दिनन् ?’ उनले सीता र
सुजाताबीचका थुप्रै समानताहरु देखाएका छन् । साथै उनले देश छाडेर सिंगापुर
गएका गएका पारसलाई चीन गएका कलाकार अरनिकोसँग तथा राजपाठ त्यागेर भिक्षु
बनेका बुद्धसँग पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रसँग तुलना गर्दै उनीहरु पनि विभूति
घोषित हुनुपर्ने सोह्रै आना जायज तर्क अघि सारेका छन् ।
‘माइक्रोबसमा माल्दाई’ उनको अर्को सटिक
ब्यङ्ग्य हो । यसमा उनले त्रिशुलीबाट र्फकँदै गरेको माइक्रोमा पूर्वराजा
ज्ञानेन्द्र भेटिएको रोचक र घोचक प्रसंग लेखेर राजा फर्काउँवादीहरुको चित्त
दुखाएका छन् । ‘नयाँनयाँ नेपाल’हरु मा नेताहरुको वेकुफीको बयान गरिएको छ ।
‘हामी नेपाल नयाँ होइन, नयाँनयाँ नेपालहरु बनाउने अभियानमा छौं ।’ उनले
भनेका छन्, ‘गाईलाई राष्ट्रिय जनावर भन्दा क्रिष्चयनहरुको आपत्ति, गधालाई
नियुक्त गरे भ्रष्ट नेताहरुको नियमापत्ति ! मधेसले भोलि डाँफेलाई राष्ट्रिय
चरो अस्वीकार रेर बकुल्लालाई बनाउने अड्डी कस्लान्, राष्ट्रिय रङ सिमि्रक
सुधारिएको माओवादीको संकेत हो भनेर तिरंगा बनाउनु पर्ने माग नआउला पनि भन्न
सकिन्न…।’
‘मगज’मा देशका भाग्यनिर्माता नेताहरुको
धज्जी उडाइएका निबन्ध अलि बढी छन् भने सामाजिक ब्यङ्ग्य गरिएकाहरु कम ।
यसले मनोजमा पाठक-दर्शकले के मन पराउँछन् भन्ने चेत कम्ती नभएको पुष्टि
गरेको छ । ‘ओली पुराण’, ‘नयाँ मन्त्रिपरिषद’, ‘अलैची समूहको अपील’ यसका
केही उदाहारण हुन् । यी निबन्धमा नेताहरुको चरित्रको हुर्मत लिँदै नेताहरु
कुन हदसम्मका थेत्तरा हुन्छन् भन्ने कुरा बान्की पुर्याएर पुष्टि गरेका
छन् । ती पढेर नेताहरुले आफ्नो बानी सुर्धालान् भनेर आशा चाहिँ नगरे हुन्छ ।
‘मगज’का निबन्धले मनोजमा भाषिककला कम
नरहेको पुष्टि गर्न खोजेका छन् । सामान्य विषय उठाएर सुन्दर शिल्प दिनसक्ने
यिनले कसैलाई छेडहान्न बाँकी नराखी ठटाउनसम्म ठटाएका छन् । जानजान मलामी
घटाएका छन् । तुकबन्दी मिलाएर रचिएका निबन्धका कतिपय पंक्तिले पाठकलाई
नहाँसी बस्नै दिँदैनन् । जस्तो-
-’अमेरिकी राष्ट्रपतिका बाआमा नेपालको बारा जिल्लामा रहेकोले उनको नाम बाराक ओबामा भएको हो ।’
-’ससुरालीमा, ख्यालख्यालमै दिल बस्यो चम्चा थालीमा ।’
-’नेपाल दुई ब्हेलबीचको रेल हो । असल ड्राइभर भेटे दौडिन्छ, नभेटे सत्यानाश !’
सान्दर्भिक तस्विरहरुसहित रोचक र घोचक २९
थान निबन्धहरु भएको यो पुस्तकको मूल्य पनि सस्तो भन्न मिल्दैन । १२०
पृष्ठको कितावको १९० रुपैयाँ तोकेर साझाले मनपरी गर्न थालेको राम्रै संकेत
दिएको छ । यस्तै रफ्तार कायम राख्दै गयो भने अरु कुरामा पछाडिबाट एक नम्बर
भए पनि मूल्य राख्ने कुरामा भने निजी क्षेत्रका प्रकाशकहरुलाई अगाडिबाटै
उछिनेर एक नम्बरमा आउला जस्तो लक्षण देखिन्छ ।
यद्यपि उनको ‘मगज’ बजारमा पाइने सम्भावना
भने एकदमै कम छ । छापिसकेपछि पाठकको नजरमा पुर्याउन सकिन्न भन्ने बोध
भएकाहरुको बाहुल्य भएको संस्थालाई किताब प्रकाशनको जिम्मा लगाएर मनोजले
बेकारमा दुःख किन बेसाएका हुन्, मैले चै बुझ्न सक्या छैन । तर एउटा कुरा
खुसुक्क भनिराखूँ- ‘मगज’सँगै मनोजको ‘मनोजरन्जन’ नामको डिभिडी पनि बजारमा
आएको छ । यसमा उनले बलिउड कलाकार अमिताभ बच्चनका पूर्खा मुस्ताङ्गी भएको
पुष्टि गरेका छन् । थाहा पाउन मन नलागे १९९ मूल्यको ‘मनोजरञ्जन’ नहेरे पनि
हुन्छ ।
गीतकार राजेन्द्र थापा सँगको सिन्धुपाल्चोक यात्रामा जितेन्द्र रसिकगीतकार राजेन्द्र थापा सँगको सिन्धुपाल्चोक यात्रामा जितेन्द्र रसिक